Niet allienig in losse stokkies, mar now ok in boekvorm, makkeliker dus, bin de kollumachtige brieven van Jannes de Oostganger an zien vrundinne Sibbeltien vanof veurbi’je zaoterdagmiddag 4 juli te lezen. Dat kan deur een ni’j, 176 bladzieden tellend boek. Et is van de haand van de auteurs Henk Bloemhoff (Oosterwoolde) en Otto de Vent (De Fochtel).

Tiedens de prissentaosie kregen meerdere meensken een eerste exemplaor uutriekt, waoronder wethoolder Roelf Teun Hoen van West-Stellingwarf en beleidsmitwarker Renske Bult van Oost-Stellingwarf. De heer Hoen sprak in zien bedaankien wardering uut veur de komst van et boek liekas veur et mooie pergramme van de middag.

Jannes de Oostganger

De auteurs vertellen in et boek over de schriever van de brieven, een zekere Jannes de Oostganger, iene van de leden van et nao-oorlogse Friese batteljon van oorlogsvri’jwilligers.  Die gongen, tegere mit battelons van aandere regio’s zoas Sallaand en Drenthe, in militair verbaand naor Indië. Om de meensken daor te helpen tegen de bezetters uut Japan en tegen de Indische meensken die een stried tegen de Nederlaanse heersers begonnen weren. En die die stried laeter ok winnen zollen, zoas algemien bekend is. Et batteljon van Jannes en zien maoten, zoe’n 800 vri’jwilligers, beston uut echte Friezen, Stellingwarvers, Twenten en goenend uut aandere dielen van et laand.

Brieven an Sibbeltien opni’j ondekt

De brieven van Jannes an zien maegien Sibbeltien bin opni’j ontdekt. Ze stonnen wel ofdrokt in et magazine van et batteljon, mar dat lag netties opburgen in et archief van Tresoar. Mar nao wat speurwark bin ze now toch weer uut de vergetelhied haeld. Aj’ Jannes geleuven meugen, want zo schreef hi’j ok, zol Sibbeltien woond hebben in de buurt van Stienwiekerwoold, in de buurtschop Huttenbarg bi’j Willemsoord.

De brieven bin vanuut et Friese batteljon schreven doe dat in de tiedrekte van 1945-1948 in Indië zat. Ze bin hiel speciaol en toegelieke biezunder. Ze geven een mooi zicht op de ondervienings, Jannes zien aktiviteiten en veural ok geven ze inkiekies in zien gedaachtewereld.

Mar wie is now eigenlik Jannes de Oostganger? En waoromme schreef hi’j onder zien an now toe goed geheim hullen schoelenaeme disse brieven an zien maegien Sibbeltien en dat in kruderig Stellingwarfs? Gieniene wet wie hi’j eigenlik west het en wat him bezielde om de gedaachten van him of te schrieven.

D’r wodt van uutgaon dat de schriever inderdaod an een zekere Sibbeltien schreef, mar et kan ok wezen dat hi’j veur aorighied stokkies schreef en daor ok veur aorighied et idee van brieven an een vrouwspersoon Sibbeltien bi’j bedocht het. Mar of dat warkelik zo west het, is niet bekend en et is ok niet bekend wodden. Ok niet bi’j of nao et uutkommen van et boek.

Stef Damhuis (Stienwiekerwoold) vertelt over de Indië-brieven van zien vader (foto: Lenus van den Broek).

Aovendpraoten was de start van et boek                                                                                   

Wat een lange aovend aovendpraoten in Oosterwoolde naoderhaand opleverd het tussen de auteurs Henk Bloemhoff en Otto de Vent hebben ze uuteindelik – nao drie jaor bruden, veural uutpluzen en schrieven – deur heur haand in et boek prissenteerd. Tiedens heur aovendpraoteri’je kwammen ze op et idee om de waore naeme van Jannes de Oostganger te aachterhaelen. En om zels een beeld te kriegen van de wereld van Jannes en zien maoten, en zeker om de deur Jannes schreven brieven an Sibbeltien es een keer veur et locht te brengen. Dat was veur de mannen mitien een hiele uutdaeging.

De ofleverings van et eigen batteljonstiedschrift “Us Pompeblêd, voor Bataljon Friesland in de tropen”, veur leden van et Batteljon dus en ok veur et thuusfront, wodden beweerd bi’j Tresoar in Liwwadden. Daor de brieven van Jannes uut overnemen vormde eigenlik de start veur et onderzuuk en zeker ok naor wie Jannes de Oostganger west hebben kan.

Et was et begin van een boek dat veul meer wodden is as alliend de brieven an Sibbeltien.  De auteurs bin d’r mit mekere drie jaor mit doende west om ien en aander over Jannes te weten te kommen. Her en der naovraog doen, studies en literaire boeken naopluzen, mit meugelike infermaanten praoten, femilie’s van de Friese en veural Stellingwarver Oostgangers benaoderen veur meer infermaosie. Niks was beide mannen tevule, zo bliekt wel uut dit ni’je boek.

Mar ok wat et Friese batteljon in Indië daon het, wat Jannes en zien maoten daor as “Oostgangers” zoal beleefden en wat heur anwezighied betekende daor in Nederlaans-Indië hebben ze in et boek beschreven. De auteurs hadden van de zuuktocht naor de angriepende brieven nog wel meer schrieven wild, mar ze mossen heur vanzels ok beparken. Ze laoten ok blieken dat et boek mit infermaosie uut weerdevolle dokementen, korrespondeensies en verslaegen ankneupingspunten geft om veerder onderzuuk te doen.

Nao et schoft

Politikoloog en journalist John Jansen van Galen was deur de orgenisaosie naar Berkoop vraogd om in te gaon op zien in 2019 verschenen boek “Fiasco van goede bedoelingen. Nederland en de Indonesische onafhankelijkheid.” Mit een gloedvol, mar wel een betien lange durend betoog over Nederlaand en de Indonesische onafhaankelikhied. Nao ofloop wodden d’r nog inkelde vraogen steld die opkommen weren over disse toch hiel belangrieke materie.

Met dank aan Hendrik Betten.