Hoe kunnen bollentelers veilig hun lelies bewerken en daarbij de gezondheid van de omgeving niet schaden? Met die vragen worstelen veel overheden en daaraan kan de Gemeente Westerveld morgenavond richting geven.

Met de maatregelen die Westerveld de afgelopen jaren al nam, loopt de gemeente voorop in het land. Maar het onderwerp is toe aan een volgende stap en daarover verschillen de meningen fors in de gemeenteraad van de Drentse gemeente. Dat alles heeft te maken met de schaduw die een landelijke regeling over het onderwerp werpt.

Het is een lastig dossier, de sierteelt die veel burgers angst aanjaagt door het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Een term die verhult dat er schadelijke pesticiden in de rondte worden gesproeid. De telers hebben de laatste jaren al veel stappen ondernomen om het gebruik van de chemicaliën in te dammen. En ook de gemeente Westerveld heeft ze beperkingen opgelegd. Toch komen de maatregelen nog niet voldoende tegemoet aan de zorgen van burgers en actiegroepen. Bovendien liep de termijn van de tijdelijke maatregelen in het bestaande Omgevingsplan af. Wat nu?

Drie opties

De gemeenteraadsvergadering van Westerveld kan morgenavond kiezen uit drie opties:

1. Het college van B&W pleit voor aanscherping van het Omgevingsplan:
   Binnen 50 meter van woningen en andere gevoelige locaties geldt:
   >alleen middelen uit de biologische sierteelt zijn toegestaan
   >óf maximaal 20 kilogram gewasbeschermingsmiddelen per hectare per jaar vanaf 2028 (30 kg in 2027).
2. Alternatief 1: afspraken via een lokaal convenant.
3. Alternatief 2: afspraken via het landelijk hoofdlijnenconvenant gewasbescherming.

Voor dat laatste is veel te zeggen, want dat schept mogelijk een helder en afdwingbaar juridisch kader (bij de Raad van State). Onduidelijk echter is of dit landelijke convenant werkelijk met bruikbare afspraken komt en ook wanneer. Wordt de geplande datum van 1 maart 2027 wel gehaald? En loopt dit traject wel parallel aan de maatregelen die Westerveld eventueel al eerder neemt of ontstaan er grote verschillen?

Het is bovendien de vraag of de landelijke afspraken niet te boterzacht worden, wat overigens ook kan gelden voor een lokaal convenant. En krijg je wel alle telers en hun belangenorganisaties aan boord? Veel vragen die nog zorgen voor onduidelijkheid en dat blijkt ook wel uit de positie van de fracties in de gemeenteraad. Met een oppositiepartij die het collegeplan steunt en twee van de drie coalitiepartijen die dat juist niet doen.

Oppositie binnen coalitie

Binnen de coalitie is er bijvoorbeeld oppositie van DSW/Gemeentebelangen (6 zetels). Deze fractie wil de telers voldoende ruimte en bestaansrecht bieden en komt met tal van bezwaren tegen de voorgestelde maatregelen. De fractie wacht liever op een landelijk convenant. Volgens woordvoerder Jan Henk Bruursema gaan ook niet alle telers een eventueel lokaal convenant ondertekenen. De fractie vermoedt verder dat er onvoldoende budget is voor compensatie van mogelijke schade van telers.

Coalitiepartij CDA (2 zetels) kiest ook liever voor het landelijke convenant en zet vooral vraagtekens bij de gezondheidseffecten van de voorgestelde maatregelen. Gerjo Ballast denkt dat controle en handhaving lastig worden, met daarbij ook veel juridische valkuilen. Het CDA kijkt bovendien liever verder dan alleen de sierteelt en hoopt met maatregelen (en subsidies) voor de hele akkerbouw het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen te beperken.

Steun voor Omgevingsplan

De VVD, die met 3 zetels deel uitmaakt van de regerende coalitie in Westerveld, steunt wel de voorgestelde wijziging van het Omgevingsplan. In het college van B&W is het de eigen VVD-wethouder Frank Foreman die de plannen verdedigt. Namens de VVD zet Arjen Meijer wel vraagtekens bij de handhaafbaarheid van de maatregelen. Toch kiest de partij voor dat plan, maar suggereert ook om zo mogelijk later de landelijke aanpak over te nemen.

Wie de gezondheid expliciet vooropstelt, zoals oppositiepartij PRO (5 zetels), kiest ook voor de maatregelen uit het eigen Omgevingsplan. Daar hamert de partij op handhaving en transparantie, bijvoorbeeld over actuele spuitgegevens. De inwoners moeten er volgens PRO-raadslid Romke Jan de Vries op kunnen vertrouwen dat de gemeente verantwoordelijkheid neemt voor hun gezondheid.

Vertrouwen?

Wethouder Foreman sluit zich eigenlijk liever aan bij het landelijke convenant, maar vraagt zich hardop af of Westerveld wel kan vertrouwen op wat daaruit rolt. Want die landelijke afspraken bevatten op dit moment alleen nog maar een intentie en geen enkele duidelijke maatregel.

Daarom zijn er meer gemeenten zelf aan de slag gegaan, ziet Foreman, en die kijken morgenavond allemaal juist naar Westerveld. “Want wij lopen wat dit onderwerp betreft, en dat durf ik rustig te zeggen, voorop”, aldus Foreman. “De ogen van Nederland ten aanzien van wat hier gebeurt, zijn gericht op Westerveld.” Daarom is Foreman voorstander van wijziging van het Omgevingsplan van Westerveld, maar hoopt en verwacht “dat uiteindelijk het Rijk zijn definitieve verantwoordelijkheid neemt”.

De raadsvergadering op dinsdagavond 27 oktober (20.00 uur) en alle bijbehorende stukken kun je bekijken via deze webpagina.