Kindercoach Esther Zaagmans werkt dagelijks met kinderen en jongeren die vastlopen. Niet vanuit een spreekkamer met een bureau ertussen, maar via wandelingen, spel en een hond die als verbinder fungeert. “De hulpvraag die binnenkomt, is bijna nooit de echte vraag. Daar begint voor mij het puzzelen.”

Jarenlang werkte Esther Zaagmans (54) in de kinderopvang en groeide door tot pedagogisch coach. Dat werk begon te wringen. “Ik merkte dat mijn rol steeds meer gericht was op medewerkers, terwijl mijn hart bij de kinderen lag. Ik wilde direct iets voor hen betekenen, maar dat kon onvoldoende binnen dat systeem.”

Met meerdere diploma’s in kindercoaching op zak besloot ze de sprong te wagen. “Ik dacht: ik zie wel waar het schip strandt.” Dat schip strandde niet. Integendeel: vanuit haar praktijk aan huis in Makkinga bouwde ze langzaam maar zeker een eigen cliëntenkring op. In samenwerking met Amarins Kok (BuitenGewoon Kids) ontwikkelde ze haar werkwijze verder, inclusief de inzet van hulphonden binnen coaching. “We hadden allebei een hond die we opleidden voor dit werk. Dat bleek een enorme meerwaarde.”

Werken zonder label

Wat Zaagmans nadrukkelijk niet doet is diagnoses stellen. “Ik ben geen psycholoog. Ik werk laagdrempelig en kortdurend. Kinderen komen hier vaak via ouders, school of een arts, met vragen over bijvoorbeeld faalangst, angst in het donker of spanningen bij een scheiding.”

Haar aanpak is oplossingsgericht: kijken naar wat wel lukt en hoe dat vergroot kan worden. Die oplossing speelt zich zelden af aan tafel. “We gaan naar buiten, het bos in. Of we spelen. Zeker met jongens werkt dat beter. Als je naast elkaar loopt, hoef je elkaar niet voortdurend aan te kijken. Dat maakt praten makkelijker.”

Haar hond speelt daarin een belangrijke rol. Na eerdere honden werkt Zaagmans nu met Ravi, een jonge labradoedel. “Een dier brengt zachtheid. Het leidt af op momenten dat het spannend wordt. Even knuffelen, even focussen op iets anders, dat helpt enorm.”

Een dier als hond Ravi brengt zachtheid (foto: Esther Zaagmans).

Opvallende trend bij jongens

In haar praktijk ziet Zaagmans duidelijke patronen. Een daarvan is de groeiende angst bij jongens, met name rond alleen zijn of in het donker. “Dat valt echt op. Jongens vinden het soms lastig om de stap te maken naar zelfstandigheid. Er zit veel onzekerheid.”

Waar die onzekerheid vandaan komt, weet ze niet precies. “Ik heb daar wel ideeën over, maar het is geen wetenschap”, benadrukt ze. “Het onderwijs en veel opvoedkundige beroepen zijn sterk talig en worden grotendeels door vrouwen ingevuld. Jongens zijn gemiddeld minder talig en missen soms een rolmodel waarin ze zich herkennen. Daardoor begrijpen ze niet altijd wat er van hen wordt verwacht. Dat kan onzekerheid geven.”

Het is een observatie die ze vaker terugziet. “Meisjes sluiten vaak makkelijker aan in het schoolsysteem. Jongens hebben soms een andere benadering nodig, meer doen, minder praten.”

Een opvallend probleem is groeiende angst bij jongens (foto: Esther Zaagmans).

Vertrouwen

De eerste stap in elk traject is het opbouwen van vertrouwen. Dat begint met een kennismaking met zowel ouder als kind. “Veiligheid staat voorop. Ik leg uit wie ik ben en wat ik doe, en vraag vooral: wat verwacht jij van mij?” Vaak gebeurt dat spelenderwijs, bijvoorbeeld met de hond erbij.

Belangrijk is ook de klik. “Als die er niet is, moet je eerlijk zijn. Dan ben ik niet de juiste persoon en dat is prima.” Na de eerste gesprekken werkt Zaagmans meestal één-op-één met het kind. Ouders blijven echter betrokken. “Ik bespreek na wat we gedaan hebben en welke inzichten dat oplevert. Niet alles wordt gedeeld, het kind moet zich vrij voelen, maar ouders hebben wel handvatten nodig om thuis verder te kunnen.”

Gedrag als signaal

Volgens Zaagmans zit er achter gedrag altijd een verhaal. “Kinderen zetten gedrag onbewust in om iets te bereiken wat ze anders niet kunnen verwoorden. Dat maakt dit werk zo interessant: je bent constant aan het puzzelen.”

Een voorbeeld dat haar is bijgebleven, is een 17-jarig meisje met diabetes. Ze schakelde regelmatig haar meetapparatuur uit, met potentieel gevaarlijke gevolgen. “Op het eerste gezicht ging het over therapietrouw, maar al snel bleek dat er iets anders speelde.” Tijdens de coaching kwam naar voren dat het meisje worstelde met de scheiding van haar ouders. “Door dat kastje uit te zetten, kreeg ze controle. Haar ouders raakten in paniek en richtten zich volledig op haar. Onbewust creëerde ze zo regie in een situatie waarin ze zich machteloos had gevoeld.”

Door gesprekken, wandelingen en opdrachten, zoals het schrijven van een brief aan haar ouders, kwam die onderliggende boosheid naar boven. “Toen ze dat inzicht kreeg, konden we samen werken aan ander gedrag.” Het resultaat: ze gebruikt haar apparatuur weer en het gaat goed met haar. “Voor haar ouders was het een eyeopener.”

Blijven ontwikkelen

Hoewel haar praktijk inmiddels stevig staat, blijft Zaagmans zich ontwikkelen. Ze volgt momenteel de opleiding Toegepaste Psychologie aan de Hanzehogeschool in Groningen. “Ik wil mijn coaching naar een hoger niveau tillen en beter begrijpen wat er onder gedrag zit.”

Door veranderingen in het sociaal domein worden haar diensten minder vaak vergoed, wat invloed heeft gehad op haar praktijk. Toch blijft ze gemotiveerd. “Ik doe het omdat ik het mooi vind. De verbinding met kinderen, het moment waarop ze het zelf weer kunnen, dat is onbetaalbaar.”