Een tiental trekkers stond maandagavond pal voor het gemeentehuis in Wolvega. Binnen zat de raadszaal vol met boeren uit Weststellingwerf die zich grote zorgen maken over de gevolgen van het stikstofbeleid. De raad steunde hen daarin en ook wethouder Roelof Theun Hoen zei: “Wij staan hier in Weststellingwerf als één man achter de boeren”.

Aanleiding van de zorgen is onder meer de stikstofbrief die landbouwminister Jaimi van Essen eind juni naar de Tweede Kamer stuurde. Van Essen presenteerde daarin een pakket maatregelen voor landbouw, natuur en stikstof. Onderdeel daarvan zijn onder meer bedrijfsspecifieke emissienormen en stikstofarme zones rond natuurgebieden. Ook wordt gestuurd op grondgebondenheid en emissienormen die worden gekoppeld aan fosfaatrechten. Voor boeren kan dat grote gevolgen hebben voor de bedrijfsvoering en de mogelijkheden om het bedrijf voort te zetten of over te dragen.

Onrust

Over die brief leeft ook in Friesland veel onrust. Het provinciebestuur heeft laten weten de landbouwmaatregelen in de huidige vorm niet te kunnen en willen uitvoeren. Vooral de combinatie van zonering, grondgebondenheid en de emissienormen gekoppeld aan fosfaatrechten ligt gevoelig.

Desiré Woudstra-Dooper van Weststellingwerfs Belang nam aan het begin van de raadsvergadering het initiatief om een motie in te dienen. Daarin wordt het college opgedragen bij de provincie duidelijk te maken dat voor Weststellingwerf geen definitieve stikstofzonering of ingrijpende maatregelen mogen worden vastgesteld zonder gebiedsgericht maatwerk en onderzoek naar de ecologische en sociaal-economische gevolgen.

Ook moeten agrariërs en grondeigenaren volgens de motie vooraf worden betrokken. De raad vraagt daarnaast om respect voor rechtsgeldig verleende vergunningen, om te voorkomen dat boeren uitsluitend vanwege generieke stikstofmaatregelen gedwongen worden hun bedrijf te verkleinen.

De zorgen van boeren werden tijdens de raadsvergadering indringend verwoord door melkveehouder Richard de Groot uit Oldelamer en Martin Brandsma uit Scherpenzeel, voorzitter van LTO Weststellingwerf.

Niet buiten schot

De Groot vertelde hoe hij samen met zijn ouders jarenlang heeft gebouwd aan het melkveebedrijf, met de bedoeling het bedrijf later voort te zetten. “Ons levenswerk, ons thuis en zo hoopten wij: mijn toekomst.”
Volgens De Groot hebben zij hun zaken goed geregeld en beschikken ze over een vergunning die aan alle vereisten voldoet. In 2020 investeerde het bedrijf bovendien ongeveer 150.000 euro in een nieuwe stal met een emissiearme vloer. “Je zou verwachten dat ons bedrijf daarmee buiten schot blijft.”

Toch blijkt de bedrijfsvoering volgens nieuwe berekeningen niet meer aan de stikstofeisen te voldoen. Daarvoor is volgens De Groot een investering van ruim een half miljoen euro nodig, onder meer voor ongeveer 1900 extra fosfaatrechten. “Dat kan niet, dan gaan we failliet”, zei hij tegen de raad.

Toename vogels

Op zijn eigen percelen ziet De Groot bovendien iets anders dan de modellen. Hij ziet juist een enorme toename van weidevogels en weidevogelnesten, vooral op de percelen waar hij ruwe mest uitrijdt. Die mest zorgt volgens hem voor meer bodemleven en insecten, en daarmee voor voedsel voor vogels en hun kuikens.

Ook vertelde hij dat op een van zijn percelen zelfs een ravennest zit, iets wat daar volgens hem in vijftig jaar niet is voorgekomen. “Wij zijn geen bedreiging voor het landschap. Wij onderhouden dat landschap iedere dag. Toch dreigt ons bedrijf te verdwijnen door rekenmodellen en veranderende papieren normen.”

Volgens De Groot gaat het probleem bovendien veel verder dan zijn eigen bedrijf. Als de regels telkens veranderen, wordt het volgens de boer uit Oldelamer voor boeren onmogelijk om nog te investeren. “Hoe kunnen we investeren als niemand ons kan vertellen welke regels er over vijf jaar gelden?”

‘Plannen onhaalbaar en onbetaalbaar’

De gehele raad van Weststellingwerf steunde het protest van de boeren (foto: Luid & Duidelijk Media).

Ook Brandsma schetste een somber beeld. Als melkveehouder, voorzitter van LTO Weststellingwerf en vader van kinderen die mogelijk het bedrijf willen overnemen, ziet hij de onzekerheid dagelijks terug aan de keukentafels in de dorpen. “De keiharde realiteit is dat de plannen zoals ze er nu liggen, voor ons op het platteland simpelweg onhaalbaar en onbetaalbaar zijn”, stelde hij.

Volgens Brandsma gaat het inmiddels niet meer alleen over stikstofmodellen, maar vooral over de economische en sociale gevolgen van het beleid. Als agrarische bedrijven verdwijnen, raakt dat volgens hem het hele platteland. Niet alleen boerenbedrijven verdwijnen dan, maar ook de bedrijven en voorzieningen die ermee verbonden zijn. Bovendien komt er landbouwgrond vrij.

“Als er door dit beleid landbouwgrond vrijkomt, wie gaat daar dan voor zorgen?”, vroeg Brandsma zich af. Hij waarschuwde voor verpaupering van het cultuurlandschap als er onvoldoende middelen en mensen zijn om de gronden te onderhouden. Brandsma riep de gemeente op om duidelijk tegengas te geven tegen de plannen zoals die er nu liggen. “Want zo kunnen wij niet verder.”

Raadsbrede motie, niet dezelfde visie

Na de inspraakmomenten vroeg Woudstra-Dooper om een schorsing van twintig minuten, omdat zij kansen zag om er een raadsbrede motie van te maken. Dat lukte, alle partijen spraken hun steun voor de motie uit.

Dat betekent niet dat alle partijen hetzelfde denken over het stikstofbeleid zelf. Zo benadrukte SDW/PvdA dat de stikstofdoelen wat de fractie betreft overeind blijven en dat ook de overgang naar duurzamere landbouw nodig blijft. De fractie vindt wel dat het beleid uitvoerbaar moet zijn en dat boeren ook op langere termijn moeten kunnen overleven.

GroenLinks/D66 benadrukte vooral het belang van duidelijkheid. Forum voor Democratie steunde de motie, maar vindt dat de motie niet ver genoeg gaat. Volgens Sebastiaan Milius (FvD) is er zelfs helemaal geen stikstofprobleem. De VVD, CDA, BBB en Lokaal Rechts Weststellingwerf benadrukten vooral de gevolgen van het beleid voor de boeren, bedrijfsopvolging en de leefbaarheid van het platteland.

De gezamenlijke boodschap van de raad is daarmee vooral: zorg voor maatwerk, rechtszekerheid en een reëel toekomstperspectief voor de agrarische sector in Weststellingwerf. Wethouder Hoen: “Het signaal wat hier door insprekers en alle partijen wordt gegeven, is dat we willen dat agrariërs hier in Weststellingwerf kunnen blijven boeren, ook in de toekomst.”

Bij het gemeentehuis stond maandagavond een tiental trekkers geparkeerd (foto: Luid & Duidelijk Media).