‘Met meer konijnen en minder wandelaars van het stikstofslot in de Rotterdamse haven’, schreef NRC onlangs. Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn: zet een paar konijnen uit en je kunt weer bouwen. Hoe dan? En werkt dat ook in Drenthe?

De redactie van RTV Drenthe wilde weten of het bij alle perikelen rond stikstof zin heeft om in Drenthe ook konijnen uit te zetten. Vandaar deze vijf vragen én antwoorden:

1. Wat is er in Rotterdam aan de hand?

De stikstofuitstoot van de Rotterdamse haven heeft effect op een viertal natuurgebieden in de omgeving. Om de natuur in die gebieden te herstellen, wil men konijnen gaan uitzetten. Er worden nog wel meer maatregelen genomen in die natuurgebieden. Het gaat dan om de bestrijding van exoten (planten of dieren die niet thuishoren in Nederland en hier schadelijk zijn; red. De Werven) en het herstel van de waterhuishouding. Het uitzetten van konijnen is dus een van de maatregelen waarmee de verlening van vergunningen weer op gang zou komen.

2. Waarom helpt het konijn bij het herstel van natuurwaarden?

Stikstof zorgt ervoor dat planten sneller gaan groeien, en dat planten die afhankelijk zijn van een stikstofarm milieu verdwijnen of zeldzaam worden. Konijnen halen de stikstof niet uit het milieu, maar zorgen wel voor een heel korte vegetatie waarin ruimte is voor die bijzondere plantensoorten. Bovendien zorgen ze voor open plekken en daarvan zijn allerlei insecten weer afhankelijk.
Juist dit soort milieus verdwijnen als er veel stikstofneerslag is. De natuurgebieden waarover dit gaat, staan overigens te boek als ‘beperkt gevoelig voor stikstof’.

3. Heeft het zin om konijnen uit te zetten?

“Ja”, zegt konijnenonderzoeker Marijke Drees uit Groningen, die hierover een rapport schreef. “Het kan, maar je moet wel aan allerlei voorwaarden voldoen. Konijnen hebben een heel klein leefgebied rond hun hol en dat moet geschikt zijn. Dus je moet zorgen voor voldoende schuilgelegenheid en vegetatie waar ze kunnen grazen.”

“Verder zul je ze, zeker in het begin, moeten beschermen tegen roofdieren. En in het begin zul je ook moeten zorgen voor holen. Konijnen graven die zelf, maar dat doen ze alleen in het voorjaar, als de vrouwtjes jongen krijgen. Op andere momenten zul je ze een handje moeten helpen.”

Daar komt bij dat het belangrijk is dat de groep konijnen voldoende groot is. Dat heeft te maken met hun vatbaarheid voor virusziekten, zegt Drees: “Uit ons onderzoek bleek dat als je een voldoende grote groep hebt, je een soort groepsimmuniteit krijgt voor die virusziekten. Is de groep te klein, dan verdwijnt die immuniteit en loop je de kans dat het konijn ook weer uitsterft op een bepaalde plaats. Je moet dus goed weten wat je doet.”

‘Onverwacht bijeffect van de wolf’

4. Hoe gaat het met het konijn in Drenthe?

Niet goed. Op veel plekken zijn nog konijnen, maar de soort verkeert volgens de provincie ‘in ongunstige staat van instandhouding’. Dat betekent dat er steeds minder konijnen komen en ze ook op veel plekken helemaal zijn verdwenen.

Drees herinnert zich het Mantingerzand: “Daar deden we een jaar of vijftien geleden onderzoek naar verjonging van de jeneverbes. We vroegen ons toen af of die jonge jeneverbesjes niet opgevreten werden door schapen en konijnen, maar in de loop van het onderzoek verdwenen de konijnen. En bleven de jeneverbessen.”

Maar het gaat niet overal slecht met het konijn. Op het Aekingerzand bijvoorbeeld gaat het de goede kant op. Volgens boswachter Lysander van Oossanen is dat een onverwacht bijeffect van de wolf: “We zijn daar gestopt met begrazing door schapen en zetten nu paarden in. Die grazen anders dan schapen en houden de vegetatie veel korter. En daar doen die konijnen het heel goed op. We zien daar dus een toename.”

5. Zou het konijn ook de Drentse stikstofproblemen kunnen oplossen?

Nou nee, dat is tekort door de bocht, zegt een woordvoerder van de Provincie. Konijnen zijn zeker belangrijk bij het herstel van de natuur. Door hun graaf- en knaagactiviteiten kun je meer dynamiek krijgen in een gebied en dat is goed voor de biodiversiteit. Ook in Drenthe.
Maar om de Drentse natuur weer gezond te krijgen zijn er veel meer maatregelen nodig. Denk aan het verbinden van natuurgebieden, het herstel van de waterhuishouding en ook het verminderen van de stikstofdepositie. Met alleen meer konijnen kom je er niet.

Bron: RTV Drenthe