Vanavond, 12 augustus, is er iets bijzonders aan de hemel te zien. De maan schuift voor de zon en bedekt daarbij een relatief groot deel van de zonneschijf. Een bijzonder natuurverschijnsel dat iedereen kan bekijken.

Gedeeltelijke zonsverduisteringen zijn zeker niet uitzonderlijk. Ook in 2022 en 2025 was vanuit Nederland een gedeeltelijke zonsverduistering te zien. Toch wordt bij veel eclipsen slechts een klein deel van de zon bedekt. Vanavond is, voor het eerst sinds 1999, juist een aanzienlijk groter deel van de zon verduisterd.

Radiotelescoop Dwingeloo is er eerder bij

De eclips is niet alleen met het menselijk oog waar te nemen. Ook de radiotelescoop in Dwingeloo volgt het bijzondere verschijnsel. De telescoop neemt de zon waar in radiogolven. “Radiogolven kun je zien als een soort onzichtbaar licht”, vertelt dr. Tammo Jan Dijkema, vrijwilliger bij de CAMRAS-radiotelescoop in Dwingeloo en wetenschappelijk programmeur bij ASTRON. “Het licht dat wij met onze ogen waarnemen heeft een golflengte van honderden nanometers. De radiogolven die wij van de zon ontvangen hebben daarentegen een golflengte van tientallen centimeters.”

Dat verschil is tijdens een eclips goed merkbaar. Het gebied waar de radiogolven van de zon vandaan komen, is namelijk groter dan de zichtbare zon. Daardoor begint de zonsverduistering voor de radiotelescoop enkele minuten eerder dan voor het menselijk oog. De telescoop laat daarmee letterlijk een ander beeld van dezelfde eclips zien.

Waar kun je de eclips het beste bekijken?

Wie de zonsverduistering wil zien, doet er goed aan vooraf een geschikte plek te zoeken. De zon staat tijdens de eclips namelijk erg laag aan de hemel en gaat bijna onder. “Je moet dus vooral goed zicht hebben op de plek waar de zon ondergaat”, zegt Dijkema. “Een open plek met vrij zicht richting de horizon is ideaal. Een bos is bijvoorbeeld minder geschikt.”

Zoek bij voorkeur een plek met vrij zicht richting het westen tot noordwesten. Bomen, bebouwing en andere obstakels kunnen het zicht op de laagstaande zon snel wegnemen. Een plek met een volledig vrij uitzicht op de horizon is overigens niet noodzakelijk. Het maximum van de eclips vindt namelijk een stukje boven de horizon plaats.

Uitkijktoren

In de regio zijn bijvoorbeeld de open delen van het Holtingerveld en de Havelterberg bij Darp interessant. Ook rond Dwingeloo zijn verschillende open plekken te vinden. In Ooststellingwerf zijn er tevens mooie plekken om de eclips te bekijken. Het open landschap rond het Fochteloërveen bij Ravenswoud is daarvoor bijvoorbeeld een goede optie. Vanaf de uitkijktoren in de polder Ravenswoud en uitkijktoren De Zeven heb je een weids uitzicht over het landschap. Ook het uitzichtpunt Oude Willem bij Appelscha biedt een mooi zicht op de eclips. Rond Steenwijk en Wolvega zijn de vele polders geschikt om te gaan kijken. Kijk vooral vooraf even waar de zon ondergaat en zoek daar een plek met zo min mogelijk obstakels.

Geniet ervan

Wie de eclips wil bekijken, heeft volgens Dijkema vooral één belangrijke opdracht: “Geniet er gewoon van”, adviseert hij. Een foto maken van een gedeeltelijke zonsverduistering is echter behoorlijk lastig. Wie de zon rechtstreeks wil fotograferen, heeft daarvoor de juiste apparatuur en een speciaal zonnefilter nodig. Kijk ook nooit zonder geschikte bescherming rechtstreeks naar de zon.

Met een smartphone kan wel een eenvoudige foto worden gemaakt, door een eclipsbrilletje heen. Verwacht daar alleen geen spectaculaire close-up van. “Je zult zien dat NASA veel mooiere foto’s maakt”, zegt Dijkema met een knipoog.

Online meekijken

Wie de eclips op een veilige manier en met speciale apparatuur wil volgen, kan ook online meekijken. CAMRAS streamt de beelden live vanaf een speciale zonnetelescoop. Zo is het bijzondere verschijnsel niet alleen buiten, maar ook online te volgen via www.camras.nl.

Vanavond is de zon dus even het middelpunt van de belangstelling. Zoek een open plek, kijk richting de ondergaande zon en geniet van het moment. En wie benieuwd is naar wat er gebeurt buiten het zichtbare licht, kan ondertussen meekijken met de radiotelescoop in Dwingeloo.