Atletiekvereniging Start’78 is in het hart getroffen door het plotselinge overlijden van Jan de Lange. De voormalige Nederlands kampioen op de marathon bij de veteranen overleed afgelopen zaterdag in zijn woonplaats Tuk.

Het was de oprichting van Start’78 die de in Den Haag geboren hardloper aanzette om na twee jaar van stilstand weer te gaan lopen. Pas toen begon, vanaf zijn 27ste, een loopbaan die in de Nederlandse atletiek ongekend is. Als laatbloeier reeg hij op de weg en in het veld een reeks van enkele honderden overwinningen aan elkaar. Week na week, jaar na jaar wist De Lange tot op hoge leeftijd in zijn klasse het podium te halen en dat meestal op de hoogste trede.

Elf NK-medailles

De geschiedenis van zijn carrière in de clubarchieven van Start’78 telt per atletiekjaar tientallen vermeldingen en ereplaatsen. Van Eindhoven tot Leeuwarden, van Monster tot Leek, overal in het land liet De Lange zijn sporen na. Zo omvat zijn erelijst liefst elf medailles bij Nationale Kampioenschappen, waarvan vier gouden op de marathon en 15 kilometer (veteranen, 1993-2002).

In zijn werkzame leven was Jan de Lange beroepsmilitair. Met een technische achtergrond werkte hij op de Johannes Postkazerne in Havelte onder meer aan het onderhoud van Leopard-tanks. Later werkte hij in het magazijn van Defensie naast de (voormalige) Kornputkazerne. 
Ondertussen won De Lange vele van de vroeger vaak georganiseerde kazerne- en divisiecrossen. Daardoor kon hij ook in diensttijd trainen om zich voor te bereiden op internationale militaire kampioenschappen.

De overstap naar een echte atletiekclub voegde nog meer bekers en plakken aan zijn verzameling toe. Het was op 10 maart 1979, zo staat in de clubannalen vermeld, dat Jan de Lange uit Steenwijk debuteerde als lid van AV Start’78. Hij bewees meteen een goede langeafstandloper te zijn door bij een halve marathon in Leeuwarden 19e te worden in 1.21.23 uur.

Midweekfeesten

In 1980 volgde al zijn debuut op de marathon tijdens het NK Marathon in Zwolle, waar hij 30e Nederlander werd in 2.53.17 uur. Drie jaar later liep hij al 2.31.56 en werd daarmee tweede bij de Nationale Kampioenschappen op de marathon van de Koninklijke Landmacht (in Middelburg). Opmerkelijk dat jaar was ook zijn overwinning tijdens de Midweekfeesten in Steenwijk, waar hij op de Markt in een uur 60 ronden van 300 meter aflegde.

De Lange maakte bij Start’78 deel uit van een groot gezelschap van sterke lopers, getraind door Arjen Guikema, die vertelt: “Jan was een loper met een matige coördinatie die nauwelijks kon huppelen. Maar ondertussen had hij wel een soort dribbelpas met weinig afzet, die heel efficiënt was.” De samen trainende hardlopers van Start’78 waren zo sterk dat er bij de Nederlandse estafettekampioenschappen in 1983 liefst vijf teams op de 4 x 15 kilometer aan de start kwamen.

Pijngrens

Een eerste hoogtepunt in zijn loopbaan was de winst in de marathon van Zwolle in 1986. “Jan de Lange uit Tuk zal nooit (meer) een topper worden”, schreef Het Dagblad na zijn overwinning. “Of de 34-jarige moet zaterdag tussen Zwolle en Hasselt een tweede atletiekjeugd hebben gevonden. Hij was daarentegen in 2.22.36 wel een prima exponent van het nog steeds aanzwellende korps lange afstanders.”

In de Opregte Steenwijker Courant werd ook opgetekend: “Door lange afstanden te lopen, heb ik geleerd af te zien en je pijngrens te verleggen. Het was in Zwolle de eerste keer dat ik een marathon won. Je bouwt samen de wedstrijd op en wie de langste adem heeft, pakt de titel.”

En het bleef niet bij die ene Zwolse titel, want later volgden ook de genoemde officiële Nederlandse titels en opnieuw overal in het land bergen aan ereprijzen. Ook zijn overwinning in de bloedhete Leiden Marathon (1992) was legendarisch. De Leidsche Courant schreef: “Van zot tot held van de Leidse Marathon. Dat overkwam Jan de Lange uit Tuk in de kolkende Sleutelstad. De volgers noemden de vroege vlucht van de 40-jarige veteraan een kamikazepoging. Taxatiefoutje. De Lange was in de zinderende hitte alles en iedereen de baas.”

Atletiekvirus en boterhammen

Jan de Lange wordt Nederlands Kampioen in Eindhoven (1993; foto: archief Jan de Lange).

De Lange verspreidde het atletiekvirus ook in zijn gezin. Soms haalde zijn dochter Sabrina bij dezelfde wedstrijd eveneens het podium, zoon Pascal liep ook en echtgenote Petra was op alle fronten actief, van loopster tot wedstrijdspeaker. De Lange zelf was naast het soms twee keer per dag trainen ook nog actief als trainer, wedstrijdleider, starter en speaker. 
Samen met zijn vriend Guikema verrichte hij het leeuwendeel aan vrijwilligerswerk bij de zelfbouw van het fraaie clubgebouw op het Sportpark De Groene Long (2000). Nooit was De Lange te beroerd zijn handen uit de mouwen te steken en altijd bleef hij behulpzaam, correct en vriendelijk.

Waar De Lange van huis uit liep op een simpel dieet van boterhammen en Brinta, heeft hij toch ook eens met zijn voeding geëxperimenteerd. De Zwolse Courant schreef dat hij zijn eerste nationale titel te danken had aan een bevriende voedingskundige. Volgens die expert hield De Lange er voor een langeafstandloper wonderlijke eetgewoonten op na.
“Wat kon er nou fout zijn aan een paar boterhammetjes voor een marathon? Hij had er toch zeker in 1986 ook in Zwolle mee gewonnen? En 2.22.36 als record was toch helemaal niet zo beroerd voor een amateur die militair moet spelen voor zijn dagelijkse brood?”
“Maar oké”, vervolgt het verslag in de krant, “om zijn vriend een plezier te doen, wilde Jan best een keer een verantwoord lopersdieet proberen. En wat gebeurde er: hij liep in Eindhoven beter dan ooit, sneller dan ooit en verdiende zo zelfs de eerste nationale titel uit zijn loopbaan. De ‘bammetjes’ als basis voor de 42 kilometer en 195 meter heeft hij nu toch maar afgezworen.” En zo verbeterde De Lange op 41-jarige leeftijd zijn zeven jaar oude persoonlijk record op de marathon (2.22.05, 1993).

De impact van alle successen en inspiratie van Jan de Lange voor de Steenwijker sport en Start’78 in het bijzonder is moeilijk volledig te beschrijven. Maar misschien zijn de woorden van de toen 18-jarige succesvolle jeugdtopper en clubgenoot André Klappe het meest veelzeggend.
In 1992 won Klappe een bronzen plak tijdens de bekende Bosloop op de Woldberg en versloeg daarbij De Lange, die de wedstrijd tientallen malen won. Klappe’s commentaar na afloop: “Het behalen van vier maal brons op het Nederlands Kampioenschap vond ik prachtig, maar winnen van De Lange is nog veel mooier”.