Het joodse werkkamp It Petgat in Blesdijke is in het schooljaar 2026-2027 geadopteerd door Dorpsschool De Blesse. De scholieren hebben er afgelopen week een bijzondere aanvulling aangebracht.

Leerlingen van de bovenbouw van de OBS Dorpsschool in De Blesse hebben afgelopen donderdag het oorlogsmonument It Petgat in Blesdijke voorzien van een bijzondere aanvulling. Samen met onder anderen wethouder Roelof Theun Hoen (Weststellingwerf) werden er schoppen aangebracht. Bovenaan de steel zijn de namen vermeld van de mannen die daar tijdens de Tweede Wereldoorlog in het werkkamp verbleven.
Al eerder, op 25 april 2003, is hier het huidige monument onthuld door Sjaak Stibbe uit Arnhem. Hij was een van de weinige mannen uit het kamp die de Tweede Wereldoorlog hebben overleefd.

Afgelegen gebieden

In Nederland bestonden in de Tweede Wereldoorlog, aldus het Nationaal Comité 4 en 5 mei, bijna vijftig joodse werkkampen. De werkkampen waren het voorportaal van Westerbork en zijn maximaal negen maanden in gebruik geweest. In elk kamp verbleven 150 à 200 mannen tussen de 18 en 65 jaar. De werkkampen lagen in afgelegen gebieden in Drenthe en Friesland, ver weg van de Randstad waar de meeste joden woonden. Zo werden de weerbare mannen geïsoleerd van hun eigen omgeving.

De mannen moesten heide omspitten of wegen aanleggen onder leiding van dezelfde organisatie als voor de oorlog: de Rijksdienst voor de Werkverruiming. Het toezicht op het werk was in handen van de Nederlandsche Heidemaatschappij en ook in het kamp zelf hadden Nederlanders het voor het zeggen.

Speciaal regime

It Petgat was naast een werkkamp ook een strafkamp voor joden die uit andere kampen probeerden te ontsnappen. In It Petgat gold een speciaal regime. De regels voor roken en het versturen en ontvangen van post waren strenger dan elders. Er was geen gewapend personeel of prikkeldraadafscheiding aanwezig in het kamp. Toch zijn er geen ontsnappingspogingen bekend.

Het kamp werd later door de bezetter gebruikt om de zogenoemde ‘a-socialen’ zonder vaste woonplaats onder te brengen. De vervallen barakken van It Petgat werden in de jaren vijftig afgebroken, nadat er in 1946 ook nog even NSB’ers waren ondergebracht (tot hun veroordeling door het tribunaal in Leeuwarden). Wat nog rest van het strafkamp is een klein bosje, halverwege de Nijksweg en de Markeweg.

Lenus van der Broek maakte onderstaande foto’s.

Bron: Nationaal Comité 4 en 5 mei.

De schoolkinderen uit De Blesse bij het oorlogsmonument in Blesdijke (foto: Lenus van der Broek).

De onthulling door de schoolkinderen van OBS Dorpsschool De Blesse met wethouder Roelof Theun Hoen (Weststellingwerf; foto: Lenus van der Broek).