In Oldelamer werd zondagmorgen de enige graftrommel op de kerkelijke begraafplaats in Oldelamer, na restauratie, onthuld.

De onthulling vond plaats na de kerkdienst. Het is de graftrommel bij het graf van Geesje Dirks de Ruiter. Zij werd op 31 juli 1884 ’s middags om 12 uur geboren in Oldelamer als dochter van Dirk de Ruiter (kastelein) en Margje de Boer (zonder beroep). Ze bleef ongehuwd en was huishoudster van beroep en woonde in Heerenveen. Daar overleed ze op 55-jarige leeftijd in het ziekenhuis in Heerenveen. Haar overlijden werd aangegeven door de conciërge van het ziekenhuis.

Omdat ze ongehuwd was, zijn er geen directe nakomelingen. Wel was er een betrokken nicht Anna en neef Wubbe. Zij noemen Geesje tante en eren haar met deze graftrommel, die nog altijd op het kerkhof in Oldelamer aanwezig is. Het is de enige graftrommel op het kerkhof. Doet Knol, lid van de kerkenraad, gaf zondag uitleg en haar man Fedde onthulde de graftrommel.

Restauratie graftrommel

Graftrommels zijn kwetsbaar. Dat geldt vooral voor het glazen deksel, maar de metalen materialen kunnen ook gaan roesten. De meeste trommels zien er dan ook bedroevend uit. Zo niet deze trommel op het kerkhof van de Protestantse kerk in Oldelamer. De kerkenraad heeft daarom besloten om de verantwoording voor deze graftrommel op zich te nemen en heeft deze laten restaureren door het Graftrommel Museum in Veenhuizen.

Geschiedenis

Over de geschiedenis van graftrommels is meer bekend dankzij het boek Dag mijn lieve moeder, Grafcultuur in Friesland, geschreven door Peter en Klaske Karstkarel. Op graven, en zeker nieuwe, worden vaak grafbloemen of planten geplaatst. Maar deze zijn vergankelijk, net als een mensenleven. In de eerste tientallen jaren van de twintigste eeuw dacht men er wat op gevonden te hebben door kunstbloemen op de graven te plaatsen.
Meestal waren deze bloemen rozen of lelies, gemaakt van porselein of een andere keramiek soort en met bladeren van blik. De

bloemen werden in kransen of tuilen geplaatst, in ovalen of ook wel ronde trommels van blik of ander metaal, en afgedekt door een deksel met een glazen plaat. Zo ontstond de graftrommel.

De opvallende grafgiften werden gemaakt door smeden en blikslagers uit de eigen omgeving. Daarom zijn de vormen en maten zo gevarieerd. De bloemen en bladertakken, rozen, lelies of fantasiebloemen met eiken of palmtakken, konden worden besteld bij gespecialiseerde bedrijven meestal uit Frankrijk.

Nog 300 in Friesland

Op Nederlandse begraafplaatsen zijn naar schatting 25.000 graftrommels aanwezig geweest. In 2014 waren er daarvan nog zo’n 1.000 over. Friesland is met 300 stuks rijk aan trommels. Ook in Groningen en de oostelijke provincies komen die regelmatig voor. In het katholieke zuiden en op katholieke begraafplaatsen in Friesland werden ze veel minder toegepast. In de Friese Wouden komen ze meer voor dan op kleigronden.

Fotoreportage: Lenus van der Broek

Bron: Radio Weststellingwerf Centraal