Diep verscholen in de Weerribben gingen zaterdag ongeveer veertig bezoekers en gidsen de kletsnatte natuur in. Een groep vrijwilligers van Kooi van Pen ontrafelden daar de bijzondere eigenschappen van het gebied.

Excursie wandelend en per boot naar de Kooi van Pen (foto: De Werven).

De omstandigheden waren zaterdagmiddag belabberd. Na een hoosbui en nog veel meer neerslag lagen de paden naar en in de Kooi van Pen er uiterst sompig bij. Toch was er een grote opkomst van bezoekers die dit stukje cultuurhistorisch erfgoed, een van de grootste eendenkooien van Europa, weleens van dichtbij wilden zien.

Via een afgelegen bruggetje kreeg het gezelschap toegang tot het anders verboden kooikerdomein in de buurt van Kalenberg. Eenden worden er sinds 2007 niet meer gevangen. De eeuwenoude bedrijvigheid in dienst van poeliers heeft echter wel een bijzonder landschap achtergelaten. Meer dan waard om in stand te houden en schitterend om te bezoeken.

Vangpijpen

Langs een ringvaart wandelt de ene helft van het gezelschap, terwijl de andere helft met een boot de Kooi in vaart. Daar stuiten ze al snel op lange rieten wanden. Deze staan parallel naast lange vangpijpen en monden uit in een vanghok ter grootte van een fikse verhuisdoos.

Een van de vele, aanwezige vrijwilligers legt helder uit hoe wilde eenden uit de omgeving hier naartoe worden gelokt.  Ze vliegen mee met lokeenden, ook wel staleenden genoemd. Die staleenden komen hier elke dag omdat ze weten dat de kooiker, de ‘baas’ van een eendenkooi, dagelijks voedsel in de vangpijp (graan) aanbiedt.

Vangpijp richting vanghek en vanghok (foto: De Werven).

Bovendien is daar de kooikerhond die steeds opnieuw om de vele rieten afscheidingen loopt en zo helpt om de wilde eenden, nieuwsgierig van aard, verder in de smaller worden vangpijp te drijven.

Daarbij spelen ook makeenden het spel mee. Zij verblijven hier min of meer continu en zijn gewend aan de aanwezigheid van de kooiker en diens hond. Dat biedt de nieuwe eenden een gevoel van veiligheid.

De pijp uit

Een vangpijp is tot enkele tientallen meters lang en bij voorkeur krom. Zo kunnen nieuwe eenden die eenmaal in de vangpijp gelokt zijn, even later de ingang niet meer zien en vinden. Uiteindelijk kent de vangpijp aan de bovenkant gaas en verderop een valhek dat op een gegeven moment achter de eenden wordt gesloten. Helemaal aan het einde is er dan een soort kooi, het vanghok, waar de eend daar ‘de pijp uitgaat’.

De Kooi van Pen telde ooit achttien vangpijpen verdeeld over diverse plassen. Nu wordt er door vrijwilligers, in samenwerking met Staatsbosbeheer, een kleiner aantal in stand gehouden, zonder dat er nog eenden worden gevangen (of geringd). Wel is er een ‘opvang’ voor makeenden, die er kunnen broeden in rieten korven.

Het onderhoud van het vele groen en de rieten afscheidingen (elke tien jaar) vergt veel tijd en geld. Daarbij biedt het ruim honderd jaar oude kooibos de leefomgeving een rijke biodiversiteit en alleen dat is al van belang om te koesteren en te onderhouden. Niet voor niets kon juist in deze, beschutte omgeving de herintroductie van de otter een succes worden.

De gratis excursie – met drankjes en versnaperingen toe – viel ondanks de regen erg in de smaak van de bezoekers, zodat de vrijwilligersgroep kon rekenen op de nodige donaties.

Meer informatie: Kooi van Pen.

Bekijk ook de video die we onderweg maakten:

Video afspelen