De Kerk op de Hoogte in Wolvega moet een theaterkerk worden, onder de noemer Theater op de Hoogte. Komende maandag worden drie opties besproken door de algemene raadscommissie. Het college van B&W heeft een voorkeur voor een moderne uitbreiding aan de zuidgevel van de kerk.

Een eerdere poging om de gemeenteraad mee te krijgen in de plannen voor de kerk resulteerde in meer huiswerk voor wethouder Roelof Theun Hoen. De raad wilde meer weten over de mogelijkheden voor exploitatie voor elk van de drie scenario’s die er zijn voor de verbouwing van de kerk tot een theater. Het is onzeker of de raadscommissie maandag gaat instemmen met het nieuwe voorstel van het college van B&W.

De verbouwing van de Kerk op de Hoogte vraagt om een flinke investering. De meest sobere optie is met ruim 1,55 miljoen euro de goedkoopste, maar kent volgens het voorstel beperkingen in de exploitatiemogelijkheden. Optie 3, met een moderne uitbreiding, vraagt met ruim 2 miljoen euro de grootste investering. Dan ontstaat er wel ruimte voor onder meer een grote foyer en een extra zaal, die ook afzonderlijk gebruikt en verhuurd kan worden.
Een klassieke uitbreiding met twee theekoepels zit met bijna 1,7 miljoen euro qua investering tussen beide opties (zie onder) in. De foyer is bij deze optie tijdens een voorstelling niet afzonderlijk van de kerkzaal te gebruiken en biedt onvoldoende ruimte om als foyer bij een voorstelling van 150 personen te functioneren.

Huis en Theater

Sinds 1 januari 2025 is de Kerk op de Hoogte aan de Kerkstraat in Wolvega eigendom van de Gemeente Weststellingwerf. Het pand werd samen met de voormalige Ark aangekocht om een centrale ontmoetingsplek in Wolvega te realiseren. De Ark gaat sinds november 2025 door het leven als het Huis op de Hoogte. Er worden allerlei workshops, lezingen en andere bijeenkomsten gehouden. Het is daarnaast de bedoeling dat de Kerk op de Hoogte een theaterkerk wordt, onder de noemer Theater op de Hoogte.

De huidige Kerk op de Hoogte (foto: Luid & Duidelijk Media).

Het hele plan komt voort uit het project Bestemming Wolvega, waarin meer dan tweeduizend inwoners in 2022 aangaven behoefte te hebben aan een centrale plek voor ontmoeting, theater, film en muziek. Met een capaciteit van 150 tot 200 zitplaatsen zou het theater een gat vullen tussen grote evenementenlocaties, zoals het Victoria Park en Van der Valk, en de kleinere zalen in het dorp. Zo’n middelgrote locatie is er nog niet.

Veel publiek

Het afgelopen jaar is er al een aantal evenementen in de kerk georganiseerd. Die trokken veel publiek, maar het gebrek aan voorzieningen was merkbaar. Bezoekers en vrijwilligers moesten improviseren, onder andere doordat er maar één toilet en nauwelijks garderoberuimte zijn en een keuken of bar ontbreekt. Het is niet mogelijk om al die voorzieningen binnen de bestaande kerkmuren te realiseren.

De gemeente schakelde het architectenbureau Kijlstra-Brouwer uit Beetsterzwaag in voor een herbestemmingsonderzoek van het rijksmonument. Uit het onderzoek blijkt dat het gebouw na verbouwing geschikt kan worden gemaakt voor de nieuwe plannen. Daarvoor zijn onder andere een nieuwe ingang, een bar met keukentje, kleedkamer, minstens vier toiletten en een mindervalidentoilet nodig. Ook moet het gebouw beter worden geïsoleerd en is het de bedoeling dat de toren toegankelijk wordt gemaakt als uitkijkpunt. Het architectenbureau bedacht drie verschillende mogelijkheden voor het Theater op de Hoogte.

Meest sobere optie

De meest sobere mogelijkheid is een beperkte verbouwing van de bestaande kerk, met onder meer extra toiletten, een kleine entreeruimte met uitgiftebalie en een multifunctionele kerkzaal. De uitgiftebalie is alleen geschikt voor koffie- en thee-uitgifte. De torenmuur moet worden opengebroken en de raampartijen aan de zuidzijde worden vergroot.

Een volwaardige foyer en keuken ontbreken en de bestaande consistorie moet dienstdoen als kleedruimte voor artiesten. Ook de garderobe kent beperkingen. De exploitatie komt volgens de berekeningen niet rond: in dit scenario ontstaat een jaarlijks tekort van 54.299 euro. Dat komt onder meer doordat er geen volwaardige keuken, foyer, aparte zaal en volwaardige kleedkamer zijn. De totale kosten van dit scenario worden geraamd op 1,55 miljoen euro.

Optie met twee theekoepels

Bij de tweede optie komen er twee achthoekige, theekoepelachtige ruimtes aan de zuidzijde van de kerk. De nieuwe ruimtes beslaan volgens het ontwerp samen ongeveer 55 vierkante meter. Ze worden met een glazen gang met de kerk verbonden. In de aanbouw komt een bar met keuken en een foyer.

De foyer kan tijdens een voorstelling in de kerkzaal niet afzonderlijk worden gebruikt. Ook is er geen aparte zaalruimte die verhuurd kan worden. De exploitatie komt daardoor volgens het raadsvoorstel niet rond. Het jaarlijkse tekort wordt geraamd op 32.267 euro. De kosten voor deze optie worden geschat op 1,70 miljoen euro.

Niervormige nieuwbouw

Het college wil optie 3 verder uitwerken: een moderne uitbreiding aan de zuidgevel van de kerk. Het gaat om een nieuwe ruimte van ongeveer 110 vierkante meter, die via een glazen gang met de kerk wordt verbonden. In de nieuwbouw komen onder meer een bar en keuken, toiletten, garderobe, foyer en een extra zaal. Door schuifwanden kan een afsluitbare zaal worden gemaakt.

De nieuwbouw krijgt veel glas en een groen dak. De vormgeving sluit aan bij de oplopende terrassen van het omliggende terrein. De monumentale Kerk op de Hoogte blijft bij deze variant grotendeels intact; net als bij optie 2 is alleen een doorbraak aan de zuidzijde nodig.

Een belangrijk voordeel is dat de nieuwbouw afzonderlijk van de kerkzaal kan worden gebruikt en verhuurd. De nieuwbouw beschikt over eigen sanitair en voorzieningen. De kerkzaal biedt plaats aan 196 personen, de extra zaal aan 50 personen en de foyer aan 150 personen.

Ook voor de exploitatie is optie 3 volgens het raadsvoorstel de enige variant die voldoende kansen biedt om de exploitatie rond te krijgen en deze op lange termijn te waarborgen. Het berekende tekort bedraagt 5.642 euro per jaar en kan volgens het voorstel binnen de exploitatie worden opgevangen.

De renovatie, verbouwing en uitbouw van deze optie kosten naar verwachting 2,072 miljoen euro. Daarnaast is 70.000 euro geraamd voor projectmanagement, waarmee de totale investering uitkomt op 2,1 miljoen euro.