Oosterwolde heeft sinds kort een nieuwe ontmoetingsplek voor liefhebbers van verhalen en goede gesprekken. In de Bibliotheek Oosterwolde is onlangs de Samenleesclub van start gegaan.

Tijdens de tweewekelijkse bijeenkomsten lezen de deelnemers samen korte verhalen, gedichten en fragmenten uit boeken. Niet om de literatuur te analyseren, maar om met elkaar in gesprek te gaan over wat een tekst oproept.

Hilda van Dijk (64) schoof enkele keren aan bij een Samenleesclub en was meteen enthousiast. De voormalig basisschooljuf uit Wolvega: “Ik vond het zo leuk dat ik dacht: dit wil ik ook begeleiden”. Via de Culturele Apotheek, de organisatie achter de Samenleesclub, volgde ze een opleiding in Amsterdam en werd ze leesbegeleider. Inmiddels leidt ze samen met Manon van der Schaap (37) uit Oosterwolde de bijeenkomsten in de bibliotheek.

Geen gewone boekenclub

Hoewel de naam misschien anders doet vermoeden, verschilt de Samenleesclub duidelijk van een traditionele leesclub. De deelnemers hoeven vooraf geen compleet boek te lezen. “We lezen tijdens de bijeenkomst samen een aantal zorgvuldig geselecteerde teksten”, legt Hilda uit. “Dat kunnen fragmenten uit romans zijn, korte verhalen, gedichten of zelfs kinderboeken. Alles komt voorbij.”

De teksten worden aangeleverd door de Culturele Apotheek. Volgens Manon zit daar bewust een opbouw in. “We beginnen met toegankelijke teksten en later worden ze wat uitdagender. Daardoor groeit de groep mee.” Juist de afwisseling spreekt haar aan. “Soms ligt er een gedicht waarvan je denkt: wat moet ik hiermee? Maar zodra je er samen over praat, blijkt iedereen er iets heel anders in te zien. Dat is iedere keer weer verrassend.”

In de Samenleesclub ontdek je ter plekke steeds weer nieuwe teksten (foto: Samenleesclub).

Iedereen kijkt anders

Dat verschillende mensen dezelfde tekst totaal anders kunnen interpreteren, is volgens Van der Schaap misschien wel het mooiste van de bijeenkomsten. “Ik heb soms al een idee waar een gesprek naartoe zal gaan, maar vervolgens krijgt het een heel andere wending. Iedereen kijkt vanuit zijn eigen achtergrond en ervaringen.” En juist dat zorgt voor verbinding. “Je vraagt elkaar: hoe zie jij dat? Waarom raakt dit jou? Daardoor leer je elkaar op een andere manier kennen.”

Uit het dagelijks leven

De gesprekken gaan vaak veel verder dan de tekst zelf. Een gedicht of verhaal roept herinneringen, emoties of persoonlijke ervaringen op. “Zo hebben we het eens gehad over verlies”, vertelt Hilda. “Dat begon met een gedicht. Vervolgens kwamen allerlei verschillende vormen van verlies ter sprake. Niet alleen het overlijden van iemand, maar ook kleine dingen die je kwijtraakt in het leven.” Volgens de begeleiders ontstaat daardoor een open sfeer waarin iedereen zijn eigen verhaal mag vertellen.

Juist door daarover samen te praten, ontstaan de mooiste ontmoetingen

Als gespreksleiders bereiden zij iedere bijeenkomst zorgvuldig voor. Bij iedere tekst bedenken ze vragen die het gesprek op gang kunnen brengen. “We beginnen vaak met eenvoudige vragen over de tekst”, legt Hilda uit. “Daarna gaan we steeds meer de verdieping in. Soms delen wij zelf ook iets persoonlijks. Dat helpt anderen om zich ook open te stellen.” “Wat er wordt gezegd”, vult Manon aan, “is ieders mening. Wij zorgen ervoor dat iedereen zich veilig voelt om iets te delen. Niemand wordt beoordeeld op wat hij of zij zegt.”

Verrassende inzichten

De begeleiders merken dat verhalen mensen regelmatig aan het denken zetten. Hilda herinnert zich een bijzonder kinderverhaal over een klein beestje dat door de hersenen dwaalt. “Als voormalig juf houd ik van kinderboeken. Het was zo mooi om te horen hoe verschillend mensen dat verhaal uitlegden.”

Manon noemt een ander voorbeeld: “Er was eens een verhaal over een man die zich steeds verontschuldigde, terwijl dat eigenlijk helemaal niet nodig was. Dat zette mij aan het denken. Ik merkte dat ik zelf ook vaak ‘sorry’ zeg, terwijl dat niet altijd hoeft. Zo’n verhaal kan echt een spiegel zijn.”

Ontmoeting

Hoewel literatuur het vertrekpunt vormt, draait de Samenleesclub volgens de begeleiders uiteindelijk vooral om ontmoeting. “Het is gezellig, mensen leren elkaar kennen en je merkt dat er onderling verbinding ontstaat”, zegt Hilda. “Sommige deelnemers zijn wat ouder. Dan is het ook gewoon fijn om elkaar regelmatig te ontmoeten.”

Ontmoetingen ontstaan tijdens het samen lezen (foto: Hoge Noorden / Jacob van Essen).

Iedere bijeenkomst duurt ongeveer anderhalf uur. Er worden meestal drie teksten gelezen en besproken. De deelnemers hoeven zich niet voor een langere periode vast te leggen. “Je kunt gewoon een keer binnenlopen om te kijken of het iets voor je is”, zegt Hilda. “Als het bevalt, kom je nog eens terug.”`

Toekomst

De Samenleesclub in Oosterwolde staat nog aan het begin, maar de verwachtingen zijn positief. De groep bestaat momenteel uit ongeveer zeven deelnemers, zowel mannen als vrouwen. Omdat de Samenleesclub nog maar kort bestaat, hopen de begeleiders dat de groep de komende tijd verder groeit. Verder is het hun wens dat er uiteindelijk ook in Wolvega een Samenleesclub van start kan gaan.

Aan iedereen die nog twijfelt, hebben ze een eenvoudige boodschap. “Welkom”, zegt Hilda met een glimlach. “Je hoeft geen boekenwurm te zijn. Het gaat er niet om hoeveel je leest, maar om wat een verhaal met je doet. Juist door daarover samen te praten, ontstaan de mooiste ontmoetingen.”

Vrijdag 7 augustus (10.30-11.45) is de eerstvolgende bijeenkomst van de Samenleesclub in de Bibliotheek Oosterwolde.