Willem komt de hoek van de Scholestraat en de Molenstraat in het centrum van Steenwijk om. Geel veiligheidshesje aan, schoffel in de hand. Het groene plantje dat zich een weg tussen de stoepstenen naar het zonlicht heeft gebaand, wordt abrupt met een ferme armbeweging onthoofd. Tevreden over zijn werk wil hij alweer doorlopen, tot Johan, met een Belgische donut in zijn hand, gehaast de ontmoetingswinkel van het Leger des Heils uit komt: “Willem, wil je een donut?”. Het is DonutDag! 

Op vrijdag 5 juni 2026 vierde het Leger des Heils in heel Nederland de jaarlijkse DonutDag. Elke eerste vrijdag van juni worden in buurthuiskamers en ontmoetingscentra gratis donuts uitgedeeld. Daarnaast zijn er activiteiten voor jong en oud. Ook de ontmoetingswinkel van het Leger des Heils in Steenwijk deed mee.

Een traditie uit de Eerste Wereldoorlog

Op het eerste gezicht lijkt het misschien iets heel simpels, maar DonutDag kent een bijzondere geschiedenis. De donut werd namelijk beroemd tijdens de Eerste Wereldoorlog, toen jonge heilssoldates van het Leger des Heils donuts uitdeelden aan Amerikaanse infanteriesoldaten, de zogenoemde doughboys. De vrouwen kregen al snel de bijnaam doughnut dollies.

De donut groeide uit tot een symbool. Een klein gebaar dat soldaten aan het front even afleiding bood van de ontberingen van de oorlog. Die traditie leeft nog altijd voort bij rampen en noodsituaties en op DonutDag.

360 donuts voor Steenwijk

“Het initiatief heeft hier een tijd stilgelegen, maar zes jaar geleden hebben we het weer opgepakt. Sindsdien doen we elk jaar mee”, vertelt Johan Veldhuis, beheerder van de locatie van het Leger des Heils in Steenwijk en zelf heilssoldaat.

Zittend op een klein, zwart krukje achter in de winkel vertelt hij verder. Aan de muur kijkt grondlegger William Booth vanaf een schilderij toe. “Landelijk worden er zo’n 100.000 donuts uitgedeeld. Dit jaar hebben we er 360, die worden verdeeld onder scholen, bezoekers van de binnenstad en mensen die bij onze winkel langskomen. Vanuit ons gaan 125 donuts naar scholen. Elk jaar kiezen we weer een andere school om te bezoeken. Daarnaast organiseren we hier activiteiten, zoals kleuren voor kinderen en natuurlijk het uitdelen van donuts.”

Een diepere betekenis

En hoewel het misschien wat simpel klinkt, DonutDag, heeft de naam door de geschiedenis heen een mooie lading gekregen. Daarnaast ziet Johan ook een belangrijke diepere betekenis. “We zien veel verborgen armoede. Als ik lees dat op sommige scholen de helft van de kinderen onder de armoedegrens leeft, dan vinden wij het belangrijk om iets extra’s te doen. Die kinderen zijn bij ons van harte welkom. Of ze nu één donut eten of twee, dat maakt ons niet uit. Het gaat erom dat we iets positiefs kunnen betekenen.”

Speciaal voor DonutDag is de grote tafel naar voren geschoven. Hij ligt vol kleurplaten en donuts. Het luchtige deeg is verrijkt met een glanzende roze glazuurlaag en witte spikkels. Rond de tafel zitten zo’n tien mensen, voornamelijk vrijwilligers. Een grote doos wordt gevuld om uit te delen. Als het gestopt is met regenen, gaan ze op pad.

Frustrerend en rot

Ondertussen zit Willem aan een donut en een bak koffie. Vrijwilligers maken een praatje met hem. Dat is volgens hen misschien wel de belangrijkste taak van de ontmoetingswinkel: mensen ontmoeten. De meeste bezoekers komen vooral voor gezelschap en een luisterend oor.

Een van de vrijwilligers legt uit dat het niet altijd makkelijk is. “Je doet wat je kunt, maar je kunt niet iedereen volledig helpen. Dat is soms rot. Iedereen is voor mij gelijk en op deze manier kunnen we iets betekenen. Soms wil je meer doen, maar kun je niets veranderen aan iemands situatie. Dat kan frustrerend zijn.”

Maar net zoals de doughnut dollies tijdens de Eerste Wereldoorlog de oorlog niet konden stoppen of alle ontberingen konden wegnemen, konden zij wel iets anders bieden: aandacht en een donut. Meer dan honderd jaar later geldt dat gegeven nog steeds.

Vanmiddag staat het donuthappen nog op de planning. Kinderen uit de buurt komen er speciaal voor naar de winkel, meent Johan. Zittend op het krukje achter in de winkel sluit hij het gesprek af. Eerst legt hij uit dat een relatief kleine groep welvarende landen het werk ondersteunt in de 132 landen waar het Leger des Heils actief is. Daarna volgt een zin die goed past bij DonutDag: “Niks is gratis, behalve dat de zon opkomt en de liefde van God. Ons doel is niet om geld te verdienen, maar om mensen te helpen. Dat is waar het Leger des Heils voor staat.”

DonutDag werd ook in Oosterwolde gevierd.