Voor een recordaantal van 430 bezoekers, onder wie 75 RSG-leerlingen, hield bestuurder Ahmed Aboutaleb een indrukwekkende en inspirerende toespraak tijdens de Prinsjesdaglunch in de Grote Kerk van Steenwijk.

Het was alweer de tweede keer dit jaar dat Ahmed Aboutaleb, vooral bekend als oud-burgemeester van Rotterdam (2009-2024), dit jaar speechte in de Grote of Sint Clemenskerk. Na een eerdere bijeenkomst van PRO was hij dit keer naar Steenwijk gekomen op uitnodiging van de Gemeente, de Businessclub en het Kennisnetwerk (allen uit Steenwijkerland). Op basis van de grote opkomst, met vertegenwoordigers uit de politiek, het bedrijfsleven en tal van maatschappelijke organisaties, bleek het een uitstekende keuze om Aboutaleb uit te nodigen. De in Marokko geboren en tot elektrotechnicus opgeleide, voormalige politicus stelde de aanwezigen niet teleur.

Rijke anekdotes

Indrukwekkend betoog van Ahmed Aboutaleb in Steenwijk (foto: Thom Dolstra).

Natuurlijk waren er enkele partijpolitieke pijlen, die werden afgevuurd vanuit zijn eigen partij PRO richting de VVD. Maar het waren vooral de rijke anekdotes en bestuurlijke ervaringen die de aanwezigen – en met name de politici – een spiegel voorhielden. Van burgemeester tot wethouder van financiën, van agrariër tot scholier met een migratieachtergrond, voor iedereen in de kerk had Aboutaleb wijze lessen paraat. Of oneerbiedig gezegd: hij schudde de relevante verhalen zo uit zijn mouw.

Aboutaleb hield zijn verhandeling vanuit de kern waar het op Prinsjesdag om draait: de Miljoenennota. Duidelijk liet hij zien hoe rijk Nederland eigenlijk is, als 20e economie ter wereld, en dat daarin de sterkste schouders de zwaarste lasten zouden moeten dragen. Inmiddels is het zelfs een ‘miljardennota’, waarbij het telkens gaat om de verdeling van de centen en dus om keuzes maken.

Het gaf Aboutaleb de gelegenheid om te hameren op de keuze voor het politieke midden en niet voor een beleid vanuit de flanken. Met verwijzing naar de Verlichting en Thorbecke pleitte hij voor pacificatie. En in de praktijk betekent dat kiezen voor de beste ideeën, voor de basisbehoeften van burgers en niet voor de vele hobby’s van partijen. Hij ondersteunde zijn betoog met tal van voorbeelden en keuzes, zoals het kiezen voor een groene economie en voor bijvoorbeeld een duurzamere landbouweconomie (minder grootschalig: ‘We hebben de boeren decennialang over de kling gejaagd’). Als de basis dan staat, is er volgens hem ruimte voor een verhoging van het defensiebudget (de ‘solidariteitsbijdrage’).

Lobbyen

Ahmed Aboutaleb wijst op leiderschap Nelson Mandela (foto: De Werven).

Aboutaleb gaf ook vele interessante doorkijkjes in hoe hij zijn visie en plannen altijd probeert te verwezenlijken. Fijne kost voor iedereen die bestuurt, een belang heeft of een lobby voert. Zo ging hij als burgemeester van Rotterdam nooit met stevige eisen naar politiek Den Haag, maar met een hulpvraag. En hij had ook altijd iets te bieden vanuit zijn aktetas. Getallen helpen daarbij een besluit te nemen, maar mogen die beslissing nooit dicteren, aldus Aboutaleb. Ook samen aanschuiven aan een eettafel is een methode die hij – in gesprek met burgers – van harte aanbeveelt en liefst 136 keer toepaste.

Voor belangenbehartiging en besturen is ook ‘leiderschap’ een factor en daarbij verwees Aboutaleb naar Nelson Mandela. De charismatische, voormalige Zuid-Afrikaanse politicus wist na het einde van de apartheid een burgeroorlog te voorkomen. De meerderheid van de bevolking in Zuid-Afrika wilde wraak nemen op de voormalige blanke overheersers, maar Mandela koos voor vergeving en verzoening. Dus tegen de wens in van de meerderheid, als toonbeeld van leiderschap. Tegelijkertijd hekelde hij het leiderschap van ex-premier Mark Rutte die ooit voor ‘visie’ naar de opticien verwees. Aboutaleb pleitte voor visionaire bestuurders, die verder kijken dan de vier jaar van een politieke zittingsperiode.

Jeugdzorg: geen extra geld

Nu Aboutaleb voorzitter is van Jeugdzorg Nederland ligt er opnieuw een zware klus op zijn bord. Daarbij heeft hij een heel ambitieus doel gekozen. In elke klas op de basisschool zitten momenteel vier kinderen die in aanraking komen met jeugdzorg. Aboutaleb wil dat aantal terugdringen naar één per klas. En dat hoeft wat hem betreft niet meer geld te gaan kosten. Integendeel: het stelsel kost nu waanzinnig veel geld, aldus Aboutaleb.
Zo gaat er (bijvoorbeeld) veel te veel geld naar de 12.000 bedrijfjes in de sector. Juist door preventie in eigen omgeving moeten veel problemen al voortijdig worden voorkomen. Die beleidskeuze zorgde voor veel instemming in de kerk, van wie velen bijdragen aan Samen voor Ryan, het lokale preventieprogramma voor jeugdzorg.

Ook bekritiseerde Aboutaleb de verlaging van de Wmo-ondersteuning en verhoging van de eigen bijdrage. Daardoor zal de zorg aan huis minder vaak worden ingeroepen en komen meer mensen verzwakt in een verpleeghuis terecht. Het gevolg: de kosten voor verpleeghuizen worden veel hoger dan de besparing op de WMO oplevert. Aboutaleb greep die keuze aan om te pleiten voor (beter) gewetensvol handelen, niet met het hoofd (ratio) of met hart (gevoel), maar dit keer vanuit de onderbuik.

Integreren van twee kanten

Een gevoelige snaar raakte Aboutaleb, nadat een RSG-scholier in de kerk vroeg naar zijn verleden als immigrant in Nederland. Hij brak een lans voor een wereld waarin integreren niet van één kant komt. Dat het niet slechts een actie en houding van één kant, van de immigrant verlangt. Net zoals een automobilist die op basis van tal van (wettelijke) regels invoegt op de snelweg en dan maar moet hopen dat iemand hem de ruimte geeft. Echt integreren lukt alleen als burgers ook aan zichzelf sleutelen, zelf een verandering doormaken en anderen de ruimte geven, aldus Aboutaleb.

Uiteindelijk bleek Aboutaleb, terugkerend naar de actualiteit van Prinsjesdag, geen voorstander te zijn van het huidige minderheidskabinet. Hij hoopt dat partijen zich hergroeperen rond het politieke midden. Nu lijkt de politiek soms op een spelletje of een video op sociale media. Maar politiek en besturen is, aldus Aboutaleb, vooral een kwestie van samenwerken, luisteren en leiderschap. En vaak betreft dat laatste iemand die boven de partijen staat, zoals Nelson Mandela deed. Iemand die morele sturing geeft over waarden en niet over normen, want die term is meer bedoeld voor wetgeving, zei Aboutaleb. Iemand die verantwoordelijkheid neemt en anderen ook durft tegen te spreken.

Deze Prinsjesdaglunch zal niet licht vergeten worden, ook al gingen de bezoekers – overweldigd door de vele indringende verhalen van Aboutaleb – ieder met een eigen boodschap naar huis.

Ahmed Aboutaleb: ‘Integratie moet van twee kanten komen’ (foto: Thom Dolstra).