Dansers tegen de Steenwijker Toren, een groot orkest dat filmmuziek speelt, tientallen koren, volop theater in Park Rams Woerthe en kleine voorstellingen die bezoekers onderweg zomaar kunnen ontdekken. Kopje Cultuur viert van vrijdag 4 tot en met zondag 6 september in Steenwijk de 25e editie.

Acobatische dans van het Bencha Theater (foto: Kyle Masson).

Kopje Cultuur bestaat 25 jaar en pakt daarom dit keer groter uit dan normaal. Een van de opvallendste onderdelen is meteen vrijdagavond als grote openingsact te zien. Dansers gebruiken de buitenzijde van de Steenwijker Toren als hun dansvloer. Hangend aan touwen combineren zij dans en luchtacrobatiek.

Later op de avond wordt op de Markt de Avond van de Filmmuziek gehouden. Wat vier jaar geleden begon als een idee van programmeur Roel van de Zweerde, is inmiddels uitgegroeid tot een vaste opening van het festival. Een groot orkest speelt herkenbare filmmuziek, aangevuld met een samengesteld koor, solisten en filmbeelden. Voor Roel ontstond het idee na een bezoek aan een filmmuziekconcert in de Ziggo Dome. In de periode na corona zag hij tegelijkertijd dat muziekverenigingen leden waren kwijtgeraakt. Waarom die twee gedachten niet combineren? Lokale muzikanten krijgen een groot podium en tegelijk is het een avond die duizenden bezoekers aanspreekt. Het bleek een schot in de roos.

43 koren uit de hele streek

Roel wil echter voorkomen dat Kopje Cultuur alleen maar uit steeds grotere spektakels gaat bestaan. De lokale basis blijft volgens hem heilig. Op zaterdag staan alleen al 43 koren uit Steenwijkerland en de omliggende regio op het programma. Muziekverenigingen, dansgroepen, scholen en andere lokale cultuurmakers staan naast professionele en internationale artiesten. Het betekent ook dat een bezoeker voortdurend van sfeer kan wisselen. Volgens programmeur Roel van de Zweerde zit de charme van het festival juist in datgene waar je níét voor gekomen bent.

Dan is een bezoeker onderweg naar het optreden van zijn kleindochter en blijft plotseling hangen bij straattheater. Een paar straten lopen, kan voldoende zijn om na een koor terecht te komen bij dans of beeldende kunst. Juist daarom adviseert Roel bezoekers niet alleen achter de grote namen aan te lopen. Hij hoopt dat mensen ook de kleinere voorstellingen en onverwachte plekken ontdekken. Voor Roel is een parel niet groot of klein; het gaat erom wat een voorstelling bij mensen losmaakt. “Bij iedere act hoop ik dat er mensen zijn die zich verwonderen”, zegt Roel.

Soms mogen mensen ook weglopen

Niet alles wat Roel programmeert, hoef je mooi te vinden. Sterker nog: hij zoekt ieder jaar bewust naar iets dat een beetje schuurt. Roel herinnert zich een moderne voorstelling uit een eerdere editie. Sommige bezoekers waren binnen enkele minuten vertrokken. Anderen bleven juist geboeid zitten en waren blij eindelijk eens iets heel anders op Kopje Cultuur te hebben gezien. Voor de programmeur van het festival hoort dat erbij. Een festival waarop iedereen ieder onderdeel aardig vindt, wordt al snel voorspelbaar. Kopje Cultuur moet ook verrassen.

Tachtig vrijwilligers

Drie dagen cultuur in een groot deel van de Steenwijker binnenstad ontstaat niet vanzelf. Achter iedere voorstelling een enorme organisatie, weet Luc Greven voorzitter van de organiserende stichting. Waar bij de eerste editie nog een klein groepje rond de tafel zat, zijn tegenwoordig meer dan tachtig vrijwilligers nodig om alles mogelijk te maken. En dat voor een jubileumeditie met bijna 180 activiteiten en ongeveer 1400 deelnemers. Het festival is in 25 jaar steeds verder gegroeid. Niet in één grote sprong, maar stap voor stap. Tegelijk werd de financiële basis verbreed met sponsoren en cultuurfondsen. Daardoor konden bijzondere projecten worden toegevoegd zonder het belangrijkste uitgangspunt los te laten: Kopje Cultuur blijft grotendeels gratis toegankelijk. En juist daardoor komt volgens Luc een publiek binnen dat veel breder is dan het gebruikelijke theaterpubliek.

Kijk naar het publiek

Fraaie dansact tijdens eerdere editie van Kopje Cultuur (foto: Kopje Cultuur)

Wie wil begrijpen wat Luc daarmee bedoelt, moet dit weekend misschien hetzelfde doen als de voorzitter zelf. Ga ergens bij een voorstelling staan. Maar kijk dan eens niet naar de artiest. Kijk naar het publiek. Naar grootouders, naar kleinkinderen, naar mensen die elkaar onverwacht tegenkomen, naar iemand die eerst voorzichtig blijft staan en vijf minuten later volledig opgaat in een voorstelling. “Dan zie je al die glunderende gezichten”, zegt Luc. “Daar doen we het voor.” Voor hem is de 25e editie dan ook niet geslaagd als ieder onderdeel precies volgens het draaiboek verloopt. Wel, als iedereen zondagavond veilig naar huis gaat, bezoekers plezier hebben gehad en de stad drie dagen lang vol ontmoetingen zat, dan is het goed geweest.

Kopje Cultuur vindt plaats op vrijdag 4, zaterdag 5 en zondag 6 september in de binnenstad van Steenwijk en rond Park Rams Woerthe. Het programma is grotendeels gratis toegankelijk. Voor het volledige en actuele programma kun je terecht in de festivalapp TMSQR – Kopje Cultuur of op kopjecultuur.nl.